Atacama-woestijn Chili: bezienswaardigheden en dagtrips vanuit San Pedro

De meest populaire plek voor toeristen in het noorden van Chili is de Atacama-woestijn. En wij snappen heel goed waarom. In deze omgeving bezochten we tijdens onze reis de meest bijzondere en vervreemdende landschappen. We verbleven een week in San Pedro de Atacama, een klein woestijndorp op een van de droogste plekken ter wereld. Vanuit hier maakten we meerdere dagtrips met onze huurauto, een Suzuki Jimny. In dit blog delen we onze planning, inclusief kosten en praktische tips.

Hoe kom je in San Pedro de Atacama?

De grootste stad in de buurt van San Pedro de Atacama is Calama. Hier vind je zowel een luchthaven als een busterminal. Grote kans dus dat je reis naar San Pedro via Calama loopt. Wij reisden vanuit de kustplaats Arica met een directe nachtbus. Deze rit duurde ongeveer 12 uur en ging ook via Calama.

Reis je vanaf Arica? Koop dan direct bij aankomst in Arica je busticket. De nationale terminal zit direct naast de internationale terminal (waar je aankomt). Bij maatschappij Frontera del Norte vertrok bij ons de bus de volgende dag om 20.30 uur. Dit was de enige maatschappij met een directe bus; alle andere bussen stoppen in Calama. Bij ons waren er bijna geen stoelen meer beschikbaar, dus we waren blij dat we het meteen hadden geregeld.

Waar verblijven in San Pedro de Atacama?

Wij kozen voor een verblijf net buiten het centrum van San Pedro. Dat had twee redenen: we konden hier makkelijk de auto parkeren en zaten ver genoeg van het centrum om ’s nachts optimaal van de sterrenhemel te genieten. Door de extreem heldere lucht staat deze regio bekend als een van de beste plekken ter wereld om sterren te kijken.

Wij verbleven bij Vientos San Pedro, een fijne accommodatie met privékamers, een gedeelde keuken en meerdere plekken om te ontspannen. Voor ons was dit een ideale uitvalbasis voor dagtrips met de auto.

Wat te doen in San Pedro de Atacama?

Vanuit San Pedro vertrekken het hele jaar door dagelijks tours naar de belangrijkste bezienswaardigheden. Omdat wij graag flexibel en onafhankelijk wilden zijn, huurden we een auto. De minimumleeftijd om een auto te huren is bij de meeste verhuurders 25 jaar. Houd er rekening mee dat veel wegen rondom San Pedro onverhard zijn; een auto met vierwielaandrijving is daarom aan te raden. Wij reden in een Suzuki Jimny en vonden dit een perfecte auto voor de omgeving. We betaalden hiervoor zo'n CLP 95.000 (zo'n €95,-) per dag.

Tip: ben je te jong om een auto te huren? In San Pedro kun je op veel plekken een fiets huren. Bezienswaardigheden zoals Valle de la Luna zijn ook goed per fiets bereikbaar.

Van de acht dagen die we in San Pedro verbleven, gingen we zes dagen met de auto op pad. Hieronder delen we onze planning per dag, inclusief tips en kosten.

Dag 1: Bezoek de archeologische vindplaats Pukará de Quitor

Net buiten San Pedro de Atacama ligt Pukará de Quitor, gelegen op een rotsachtige heuvel aan de rand van de San Pedro-rivier. Deze voormalige vesting werd in de 12e eeuw gebouwd door het Atacameño-volk (Likan Antai) en diende als verdedigingsbolwerk tegen vijandige stammen en later tegen de Spaanse conquistadores. De strategische ligging bood goed zicht over de vallei en maakte het mogelijk om aanvallen op tijd te signaleren. Tegenwoordig zijn de overblijfselen van stenen muren, terrassen en woningen nog zichtbaar. Vanaf de top heb je een weids uitzicht over de vallei en de omliggende woestijn. Een leuke halve dag besteding.

Let op: de Google Maps locatie klopt niet helemaal. Volg wanneer je dichtbij de locatie bent de route volgens de aangegeven borden.

Dag 2: Bezoek Laguna Cejar, Ojos del Salar en Laguna Tebenquinche

Laguna Cejar

Laguna Cejar is een zoutmeer, bekend om het hoge zoutgehalte waardoor je blijft drijven, vergelijkbaar met de Dode Zee. Voor een bezoek boek je vooraf een tijdslot via de website en betaal je entree (CLP 15.000, ongeveer €15 per persoon). Vervolgens mag je ongeveer een uur het water in om te drijven en van het bijzondere landschap te genieten. Er zijn regels om de kwetsbare natuur te beschermen: zo is het verboden om zonnebrand, crèmes of andere producten op te smeren voordat je het meer ingaat. Ook voor je eigen gezondheid wordt geadviseerd je hoofd niet onder water te houden, omdat het zoute water sterk kan irriteren. Na een tijdje dobberen in het meer kun je je afspoelen bij de aanwezige faciliteiten, zodat het zout niet op je huid achterblijft.

Ojos del Salar en Laguna Tebenquinche

Het volgende bezoek is een kwartiertje met de auto rijden: Ojos del Salar en Laguna Tebenquinche. Ook hier is weer een nieuwe entree waar je voor de toegang betaalt bij de ingang (CLP 6.000, ongeveer €6 per persoon). Direct na de entree kun je de Ojos del Salar bezoeken. Wij vonden dit niet zo bijzonder. Het zijn twee gaten in de grond met zoutwater erin. Je loopt er een rondje omheen, en dan heb je het gezien.

Laguna Tebenquinche daarentegen was heel verrassend. Deze hadden we niet op ons ‘lijstje’ staan, maar maakte het bezoek meer dan waard. Dit ondiepe zoutmeer ligt midden in de Salar de Atacama en staat vooral bekend om de spiegelende waterlaag, waarin bij rustig weer de omliggende vulkanen en de lucht prachtig weerspiegelen. Wij hadden dit geluk tijdens ons bezoek.

Dag 3: Bezoek Tatio-geisers, Vicuña uitzichtpunt, Flamingo Lagoon, Machuca en Libre Pura (hotsprings)

Tatio-geisers

De Tatio-geisers liggen op ongeveer 1,5 uur rijden vanaf San Pedro. Deze geisers vormen een van de spectaculairste natuurverschijnselen van Chili en liggen hoog in het Andesgebergte, op ruim 4.300 meter hoogte in de Atacama-woestijn. Het is het grootste geisergebied van het zuidelijk halfrond en bestaat uit tientallen geisers, fumarolen en stomende warmwaterbronnen. Vooral in de vroege ochtend, wanneer de temperaturen ver onder het vriespunt liggen, steken de stoomwolken scherp af tegen het kale, vulkanische landschap en de opkomende zon. Dat is dan ook de reden dat veel tours vroeg in de ochtend (rond 04.00 uur) vertrekken. Wij hadden niet zo zin in vroeg opstaan (en in grote groepen toeristen). We kwamen om 10.00 uur aan bij de geisers. Onderweg zagen we alle tourbussen alweer terugrijden. Toen we aankwamen was er bijna niemand meer. De geisers waren nog steeds actief. Misschien dat het minder spectaculair is dan in de ochtend, maar voor ons was het een unieke ervaring omdat we daar alleen rondliepen.

De geisers worden gevoed door ondergrondse hitte van nabijgelegen vulkanen, die grondwater verhit en onder druk naar het oppervlak duwt. Op het terrein lopen kuddes vicuñas, en schijnbaar ook een hoop vossen. Je moest in ieder geval je auto goed afsluiten, want anders stelen ze je eten. Het was een unieke ervaring, en ook hier de toegangsprijs die je bij de ingang betaalt (CLP 15.000, ongeveer €15 per persoon) zeker waard.

Vicuña uitzichtpunt en Flamingo Laguna

Op de terugweg vanaf de geisers naar San Pedro hadden we wat tussenstops opgeslagen. De eerste stop was bij het ‘Vicuña uitzichtpunt’. We hadden de locatie gezien op Google Maps, en op goed geluk reden we erheen. En ja hoor, daar waren ze. Een hele kudde stond te grazen aan de rivier. We konden niet heel dichtbij komen, want ze waren erg bang. Maar zeker leuk om ze zo in hun natuurlijke habitat te zien.

We stapten de auto in en reden naar het volgende punt om dieren te spotten: een meer vol met flamingo’s. Ze waren er in verschillende kleuren: van felroze tot wit. Ook deze beestjes waren wat bang. Zodra we richting het meer liepen vlogen ze weg. Maar ook hier bijzonder om ze zo in het wild te zien. En wat een prachtige kleuren.

Machuca

Onderweg stopten we in Machuca, een piepklein, traditioneel dorpje gelegen op 4.000 meter hoogte. Het dorp bestaat uit een handvol lemen huizen en een kleine kerk. Machuca wordt bewoond door een Aymara-gemeenschap, die al generaties lang leeft van veeteelt. Er is één bakker, waar ze empanada’s maken met lama vlees en geitenkaas. Omdat we verder onderweg geen restaurants of winkels tegenkwamen, aten we hier onze lunch. Na deze snack liepen we naar het mooie witte kerkje in het dorp. Hier was een feest gaande: de viering van de Virgen de Guadalupe. Dit is typisch voor religieuze feesten op de Chileense Altiplano, waar het katholieke geloof nauw verweven is met Aymara-tradities.

Het feest begon met een mis bij de kerk, daarna verplaatste het zich naar buiten, waar muziek, dans en gezamenlijk eten en drinken centraal staan. De muziek werd gespeeld door blaasinstrumenten en trommels, met ritmes die al eeuwenlang worden gebruikt bij rituelen in de Andes. Dansen gebeurt niet alleen voor het plezier, maar als vorm van eerbetoon: aan de heilige, aan de gemeenschap en aan het land.

Daarna begonnen mensen met het uitgieten van alcohol op of bij het altaar (pisco, wijn of bier). Dit is een belangrijk symbolisch moment. Dit ritueel, bekend als challa, is een offer aan Pachamama (Moeder Aarde) en aan de voorouders. Eerst wordt de aarde “bediend”, daarna pas de mensen. Tijdens de viering werd veel gedeeld; we kregen een biertje en werden uitgenodigd om mee te drinken. Iedereen (bewoners, familie uit andere dorpen en wij als toevallige reizigers) maakt deel uit van het feest.

Wat zo’n viering bijzonder maakt, is dat het niet groots of toeristisch is, maar intiem en gemeenschapsgericht. Het draait minder om een strak programma en meer om samen zijn, dankbaarheid tonen en het in stand houden van tradities. Bijzonder om mee te maken!

Purilibre (gratis thermale baden)

Deze lange dag sloten we tot slot af bij thermale baden. Je hebt hier in de omgeving een bekende plek voor: Puritama. De toegang tot deze baden is €35 per persoon, en online lazen we niet al te enthousiaste reviews over de organisatie die deze baden beheert. Wat we ook lazen, is dat je met de auto zelf naar een ander punt hoger langs de rivier kunt rijden: Purilibre. Met een klim vanaf de parkeerplaats van ongeveer 30-40 minuten kom je dan bij de rivier uit waar je gratis een hotspring kunt uitzoeken. Omdat wij wel in zijn voor een avontuur, begonnen we aan de wandeling.

Vanaf de parkeerplaats loop je eerst naar beneden richting de rivier. Verstopt tussen het riet ligt een bruggetje waarmee je de rivier oversteekt. Vanaf daar kun je kiezen: de meest voor de hand liggende optie is om naar links te gaan. Daar vind je na een klein stukje lopen meerdere plekken in de rivier waar je het water in kunt gaan. Hou er wel rekening mee dat het hier wat drukker is met mensen. Wij kozen ervoor om na het bruggetje naar rechts te gaan. Dit is een route die een stuk avontuurlijker is, maar voor ons wel meer voldoening gaf.

Nadat je het pad voor ongeveer een kwartier omhoog volgt kom je uit bij een waterval. Wij klommen hier via de rotsen naar beneden, en hadden vervolgens bij de waterval een pool helemaal voor onszelf. Het water was rond de 28 graden, dus niet heel warm. Maar precies lekker om een tijdje in te relaxen. En wat een prachtige omgeving zo tussen de cactussen en watervalletjes. Een ontspannen afsluiter van een volle dag.

Dag 4: Bezoek aan Valle de la Luna

Deze dag bleven we iets dichter bij huis. De Valle de la Luna ligt op slechts een kwartiertje rijden van San Pedro de Atacama. De vallei dankt haar naam niet voor niets aan de maan: het droge, rotsachtige landschap oogt zó buitenaards dat het bijna onwerkelijk voelt. Voor ons was dat een van de meest vervreemdende en bijzondere landschappen die we tot nu toe hebben gezien. Echt prachtig.

Bij de entree van het park koop je een kaartje (CLP 10.800, ongeveer €10 per persoon). Vervolgens krijg je een korte uitleg over hoe je het park het beste kunt bezoeken en in welke volgorde. Je kan met je eigen auto of fiets het park in om vervolgens de wandelingen te doen. De man bij de receptie raadde ons aan om te beginnen met de wandeling bij de Mayor Dune, de grootste duin van het park. Deze wandeling duurt ongeveer 50 minuten en brengt je langs twee uitzichtpunten, vanwaar je een indrukwekkend uitzicht hebt over de vallei.

Daarna reden we door naar het einde van het park om de Tres Marías – de Drie Maria’s – te bekijken. Dit zijn drie rechtopstaande rotsformaties die op natuurlijke wijze zijn gevormd door mineralen en erosie. Voor ons persoonlijk was dit niet echt de moeite om de auto voor uit te stappen.

De derde stop was een korte wandelroute richting een oude zoutmijn. De mijn zelf kun je niet in, maar je ziet wel overblijfselen van het mijnverleden, zoals een oud treintje, een graafmachine en draagbakken waarmee het zout werd vervoerd. In een kleine grot kun je de stenen letterlijk horen ‘kraken’ door de extreme droogte. Ook deze stop vonden wij uiteindelijk niet heel bijzonder; er was weinig te zien.

De laatste stop – die op de plattegrond eigenlijk als nummer twee staat aangegeven – werd aangeraden om als laatste te doen, omdat dit de zwaarste wandeling is. In ongeveer 1 uur en 20 minuten loop je langs drie uitzichtpunten. Daarvoor moet je eerst een steile heuvel op, wat door het mulle woestijnzand en de brandende zon behoorlijk pittig is. Maar die inspanning wordt beloond: de uitzichtpunten zijn echt de moeite waard. Je kijkt uit over het Amfitheater, een enorme rotsformatie met een opvallend vlakke bovenkant. Heel bijzonder om te zien en wat ons betreft een absolute highlight van de Valle de la Luna.

In de avond stond nog een laatste bezoek aan de Valle de la Luna gepland. Vanaf het uitzichtpunt ‘Mirador de Ckari’ kun je de zonsondergang bekijken boven de vallei. Op aanraden kwamen we rond 19.30 uur aan. De laatste entree van dit uitzichtpunt is 19.45 uur. Je moet ook hier weer je kaartjes laten zien. Vervolgens zoek je een plekje uit langs de klif. Het was hier best druk, omdat alle bezoekers van de vallei van deze dag zich hier verzamelen. Met elkaar genoten we van de mooie kleuren over de vallei, en de zon die langzaam wegzakte. Toen de zon achter de bergtoppen verdween kwamen de mensen van de organisatie gelijk om ons allemaal naar huis te sturen: ‘Vamos Chicos!’, en wegwezen. Nog snel wat foto’s maken en de auto in. Een mooie afsluiter, maar wel goed om rekening mee te houden dat je de foto’s dus op tijd maakt voor je weggestuurd wordt.

Tip: Heb je geen ticket gekocht voor Valle de la Luna, maar wil je wel de zonsondergang over de vallei bekijken? Vlakbij het betaalde uitzichtpunt is ook een gratis parkeerplaats. Zorg er wel voor dat je er op tijd bent, aangezien de parkeerplaats snel vol kan raken.

Dag 5: Valle del Aircoíris

Deze dag bezochten we Valle del Arcoíris (Vallei van de Regenboog). Deze vallei staat bekend om haar kleurrijke bergen. Door de aanwezigheid van verschillende mineralen, zoals koper, zout en klei, kleuren de rotsen rood, groen, wit en geel. Met een korte wandelroute kun je om de rotsformaties heenlopen.

Wanneer je met de auto de weg helemaal uitrijdt kom je bij een canyon terecht waar je tussendoor kan lopen.

Dag 6: Valle del Muerte

Op onze laatste dag maakten we een wandeling naar Valle del Muerte, net buiten San Pedro de Atacama. Met de auto is het ongeveer tien minuten rijden, maar omdat wij geen huurauto meer hadden, liepen we erheen. Dat betekende zo’n 45 minuten wandelen, waarvan een groot deel langs de autoweg. Niet het meest interessante stuk, maar gelukkig stopte er onderweg een auto en mochten we een stuk meerijden tot aan de entree van het park.

Daar aangekomen bleek dat voetgangers tot uiterlijk 16.30 uur naar binnen mogen. Online hadden we hier niets over gelezen, dus dat kwam als een verrassing. De reden is dat de volledige wandeling ongeveer 3,5 uur duurt en het park om 20.00 uur sluit. Opnieuw hadden we geluk: ook hier konden we met een andere auto een stuk meerijden. Daardoor redden we het alsnog om de route voor sluitingstijd te lopen. Je kan hier dus kiezen om met je eigen auto, op de fiets óf lopend het park in te gaan. Houdt in alle gevallen wel rekening met de verschillende entreetijden.

Valle del Muerte betekent letterlijk Vallei van de Dood. Over de herkomst van die naam bestaan verschillende verhalen. In veel toeristische beschrijvingen wordt gezegd dat de vallei zo genoemd werd omdat mensen of dieren die probeerden de vallei te doorkruisen, het niet overleefden door de extreme droogte, hitte en het gebrek aan water. Er zouden zelfs botten van dieren of mensen gevonden zijn. Een andere verklaring is de verwarring met de naam Valle de Marte, oftewel Marsvallei. Het landschap lijkt sterk op het oppervlak van Mars, en volgens sommige bronnen was dat de oorspronkelijke naam. Door klankverwarring tussen Marte en Muerte in het Spaans zou de naam uiteindelijk veranderd zijn in Valle de la Muerte.

Wat de precieze oorsprong ook is, het landschap oogt in ieder geval extreem droog, zout en sterk geërodeerd. De route voert langs grillige rotspartijen, duinen, zoutkristallen en diepe ravijnen, gevormd door jarenlange wind en zoutwerking.

We stapten uit bij de parkeerplaats waar mensen aan het sandboarden waren op de duinen. Het zag er gaaf uit, maar ook pittig. Na elke afdaling moet je met je board weer door het mulle zand omhoog klimmen. Wij hielden het deze keer bij kijken en begonnen daarna aan onze eigen klim naar het uitzichtpunt. Uiteindelijk was dit meer stijgen dan we hadden verwacht, zo’n 550 meter. Buiten de stukken met mul zand was het goed te doen.

Bovenop konden we een stuk over een vlakke rots lopen, met uitzicht over de hele vallei. Aan het einde van de rots daalde de route via een grote zandduin weer af. Het was behoorlijk steil en we besloten naar beneden te rennen. Zo stonden we in nog geen kwartier weer beneden. Nadeel was wel dat onze schoenen volledig vol zand zaten. Dat liep nog altijd minder vervelend dan de kleine steentjes die we eerder meenamen na de klim op Chachani.

Bij de parkeerplaats leegden we onze schoenen en liepen daarna via de autoweg terug richting de uitgang van het park. Netjes op tijd voor sluitingstijd verlieten we de vallei. Valle del Muerte bleek een ruig en indrukwekkend landschap, en een mooie actieve aanvulling op de andere highlights rond San Pedro de Atacama.

Tot slot

San Pedro de Atacama is wat ons betreft een perfecte uitvalbasis om het noorden van Chili te verkennen. De afwisseling tussen woestijnlandschappen, lagunes, geisers, bergen en kleine dorpen maakt dat geen dag hetzelfde voelt. Juist doordat veel bezienswaardigheden relatief dicht bij elkaar liggen, kun je in korte tijd enorm veel zien.

Daarnaast vormt San Pedro de Atacama een logisch startpunt voor een reis richting Bolivia. Vanuit hier vertrekken dagelijks meerdaagse tours over de hoogvlaktes naar onder andere de Eduardo Avaroa-woestijn en de Uyuni Salt Flat, de grootste zoutvlakte ter wereld. Deze vierdaagse tour was voor ons een intens maar bijzonder vervolg op onze week in de Atacama-woestijn. In een apart blog beschrijven we uitgebreid hoe deze tour verloopt, wat je per dag kunt verwachten en waar je rekening mee moet houden.